Mục tiêu buổi học

Sau buổi học này, học viên sẽ:

1. Thực hiện quy trình khóa sổ cuối kỳ (Closing entries) hoàn chỉnh
2. Lập 4 báo cáo tài chính theo VAS 21 và Thông tư 200
3. Hiểu cấu trúc, mã số chỉ tiêu trên từng BCTC
4. Nắm mối liên hệ giữa 4 báo cáo tài chính
5. Thực hành lập BCTC năm từ Bảng cân đối phát sinh

---

1. Bộ Báo cáo Tài chính theo VAS 21

Theo VAS 21 — Trình bày Báo cáo Tài chính và Thông tư 200/2014/TT-BTC, bộ BCTC đầy đủ gồm:

STT	Báo cáo	Mẫu số	Tên tiếng Anh
1	Bảng cân đối kế toán	B01-DN	Balance Sheet / Statement of Financial Position
2	Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh	B02-DN	Income Statement / P&L
3	Báo cáo lưu chuyển tiền tệ	B03-DN	Cash Flow Statement
4	Bản thuyết minh BCTC	B09-DN	Notes to Financial Statements

Kỳ lập BCTC

• BCTC năm: Bắt buộc — nộp trong vòng 90 ngày kể từ ngày kết thúc năm tài chính
• BCTC quý: Bắt buộc với DN niêm yết — nộp trong vòng 20 ngày sau kết thúc quý
• BCTC giữa niên độ (6 tháng): Theo yêu cầu cơ quan quản lý
• BCTC hợp nhất: Áp dụng cho công ty mẹ có công ty con

---

2. Quy trình Khóa sổ Cuối kỳ (Closing Entries)

2.1 Trình tự khóa sổ — 5 bước

Bước 1: Kiểm tra, đối chiếu số liệu
    │   ├── Đối chiếu Sổ chi tiết vs Sổ Cái
    │   ├── Đối chiếu công nợ (Biên bản đối chiếu 131/331)
    │   └── Kiểm kê tài sản, hàng tồn kho
    ▼
Bước 2: Bút toán điều chỉnh (Adjusting Entries)
    │   ├── Trích khấu hao TSCĐ (TK 214)
    │   ├── Phân bổ chi phí trả trước (TK 242)
    │   ├── Trích lập dự phòng (TK 229)
    │   └── Phân bổ lương, BH tháng cuối
    ▼
Bước 3: Kết chuyển Doanh thu → TK 911
    ▼
Bước 4: Kết chuyển Chi phí → TK 911
    ▼
Bước 5: Xác định KQKD → TK 421

2.2 Bút toán kết chuyển chi tiết

(1) Kết chuyển doanh thu → TK 911

Nợ TK	Có TK	Diễn giải
511	911	Kết chuyển doanh thu bán hàng & cung cấp dịch vụ
515	911	Kết chuyển doanh thu hoạt động tài chính
711	911	Kết chuyển thu nhập khác

(2) Kết chuyển các khoản giảm trừ doanh thu

Nợ TK	Có TK	Diễn giải
911	521	Kết chuyển chiết khấu thương mại, giảm giá, hàng bán bị trả lại

(3) Kết chuyển chi phí → TK 911

Nợ TK	Có TK	Diễn giải
911	632	Kết chuyển giá vốn hàng bán
911	635	Kết chuyển chi phí tài chính
911	641	Kết chuyển chi phí bán hàng
911	642	Kết chuyển chi phí quản lý doanh nghiệp
911	811	Kết chuyển chi phí khác
911	821	Kết chuyển chi phí thuế TNDN

(4) Xác định kết quả kinh doanh

$$\text{KQKD}=\sum \text{Bên Có TK 911}-\sum \text{Bên Nợ TK 911}$$

• Nếu LÃI ($\text{KQKD}>0$):

Nợ TK	Có TK	Diễn giải
911	421	Kết chuyển lãi trong kỳ

• Nếu LỖ ($\text{KQKD}<0$):

Nợ TK	Có TK	Diễn giải
421	911	Kết chuyển lỗ trong kỳ

Mẹo nhớ TK 911

TK 911 — "Xác định kết quả kinh doanh" là TK trung gian. Sau khi kết chuyển xong, TK 911 không có số dư. Tất cả doanh thu, chi phí đều "đổ" về TK 911 rồi chốt lãi/lỗ sang TK 421.

---

3. Bảng cân đối kế toán (Balance Sheet — Mẫu B01-DN)

3.1 Nguyên tắc lập

$$\boxed{{\displaystyle \text{Tổng Tài sản}=\text{Nợ phải trả}+\text{Vốn chủ sở hữu}}}$$

• Số liệu lấy từ số dư cuối kỳ trên Sổ Cái hoặc Bảng CĐPS sau khi đã kết chuyển
• Trình bày 2 cột: Số cuối kỳ & Số đầu năm

3.2 Cấu trúc & Mã số chỉ tiêu

Phần	Mục	Chỉ tiêu chính	Mã số
A. TÀI SẢN NGẮN HẠN			100
	I	Tiền và các khoản tương đương tiền	110
	II	Đầu tư tài chính ngắn hạn	120
	III	Các khoản phải thu ngắn hạn	130
	IV	Hàng tồn kho	140
	V	Tài sản ngắn hạn khác	150
B. TÀI SẢN DÀI HẠN			200
	I	Các khoản phải thu dài hạn	210
	II	Tài sản cố định	220
	III	Bất động sản đầu tư	230
	IV	Tài sản dở dang dài hạn	240
	V	Đầu tư tài chính dài hạn	250
	VI	Tài sản dài hạn khác	260
TỔNG CỘNG TÀI SẢN		(270 = 100 + 200)	270
C. NỢ PHẢI TRẢ			300
	I	Nợ ngắn hạn	310
	II	Nợ dài hạn	330
D. VỐN CHỦ SỞ HỮU			400
	I	Vốn chủ sở hữu	410
	II	Nguồn kinh phí & quỹ khác	430
TỔNG CỘNG NGUỒN VỐN		(440 = 300 + 400)	440

Kiểm tra: Luôn luôn $\text{Mã 270}=\text{Mã 440}$. Nếu không bằng → có sai sót cần rà soát.

3.3 Nguồn số liệu từ Bảng CĐPS

Chỉ tiêu trên B01	Lấy từ TK	Cách lấy
Tiền mặt (MS 111a)	TK 111	Dư Nợ cuối kỳ
Tiền gửi NH (MS 112a)	TK 112	Dư Nợ cuối kỳ
Phải thu KH (MS 131)	TK 131	Dư Nợ cuối kỳ (chi tiết)
Hàng tồn kho (MS 140)	TK 152 + 155 + 156 + 157	Tổng dư Nợ
TSCĐ hữu hình (MS 222)	TK 211 − TK 214 (phần 211)	Nguyên giá − Hao mòn
Phải trả NB (MS 311a)	TK 331	Dư Có cuối kỳ (chi tiết)
Vay ngắn hạn (MS 311b)	TK 341 (ngắn hạn)	Dư Có cuối kỳ
Vốn đầu tư CSH (MS 411)	TK 411	Dư Có cuối kỳ
LNST chưa PP (MS 421)	TK 421	Dư Có cuối kỳ

---

4. Báo cáo Kết quả Hoạt động Kinh doanh (Income Statement — Mẫu B02-DN)

4.1 Cấu trúc & Công thức

Chỉ tiêu	Mã số	Công thức
Doanh thu bán hàng & CCDV	01	PS Có TK 511
Các khoản giảm trừ DT	02	PS Nợ TK 521
Doanh thu thuần (= 01 − 02)	10
Giá vốn hàng bán	11	PS Nợ TK 632 (đối ứng 911)
Lợi nhuận gộp (= 10 − 11)	20
Doanh thu hoạt động tài chính	21	PS Có TK 515
Chi phí tài chính	22	PS Nợ TK 635 (đối ứng 911)
Trong đó: Lãi vay phải trả	23	Chi tiết từ TK 635
Chi phí bán hàng	25	PS Nợ TK 641 (đối ứng 911)
Chi phí quản lý DN	26	PS Nợ TK 642 (đối ứng 911)
LN thuần từ HĐKD	30	= 20 + (21 − 22) − 25 − 26
Thu nhập khác	31	PS Có TK 711
Chi phí khác	32	PS Nợ TK 811 (đối ứng 911)
LN khác (= 31 − 32)	40
Tổng LN kế toán trước thuế	50	= 30 + 40
Chi phí thuế TNDN hiện hành	51	PS Nợ TK 8211
Chi phí thuế TNDN hoãn lại	52	PS Nợ/Có TK 8212
LN sau thuế TNDN	60	= 50 − 51 − 52

Lưu ý quan trọng

Số liệu trên B02-DN lấy từ phát sinh trong kỳ (lũy kế cả năm), KHÔNG phải số dư cuối kỳ. Đây là khác biệt cốt lõi so với B01-DN.

4.2 Ví dụ nhanh — Công ty TNHH Minh Phát (Năm 2025)

Chỉ tiêu	Mã	Số tiền (đ)
Doanh thu bán hàng & CCDV	01	18.500.000.000
Các khoản giảm trừ DT	02	(300.000.000)
Doanh thu thuần	10	18.200.000.000
Giá vốn hàng bán	11	(12.740.000.000)
Lợi nhuận gộp	20	5.460.000.000
DT hoạt động tài chính	21	85.000.000
CP tài chính (lãi vay)	22	(220.000.000)
CP bán hàng	25	(1.650.000.000)
CP quản lý DN	26	(1.980.000.000)
LN thuần từ HĐKD	30	1.695.000.000
Thu nhập khác	31	55.000.000
Chi phí khác	32	(30.000.000)
LN trước thuế	50	1.720.000.000
CP thuế TNDN (20%)	51	(344.000.000)
LN sau thuế	60	1.376.000.000

---

5. Báo cáo Lưu chuyển Tiền tệ (Cash Flow Statement — Mẫu B03-DN)

5.1 Cấu trúc 3 phần

Phần	Nội dung	Ý nghĩa
I. Hoạt động kinh doanh (Operating)	Thu bán hàng, chi mua hàng, trả lương, nộp thuế	Tiền từ hoạt động cốt lõi
II. Hoạt động đầu tư (Investing)	Mua/bán TSCĐ, đầu tư TC dài hạn	Tiền cho tăng trưởng
III. Hoạt động tài chính (Financing)	Vay/trả nợ vay, góp vốn, chia cổ tức	Tiền từ nguồn tài trợ

$$\text{Tiền cuối kỳ}=\text{Tiền đầu kỳ}+{\text{LC thuần}}_{\text{KD}}+{\text{LC thuần}}_{\text{ĐT}}+{\text{LC thuần}}_{\text{TC}}$$

5.2 Hai phương pháp lập phần HĐKD

Phương pháp trực tiếp (Direct Method)

Ghi nhận trực tiếp dòng tiền thu/chi:

Chỉ tiêu	Mã	Cách tính
Tiền thu từ bán hàng, CCDV	01	TK 111/112 đối ứng TK 511/131
Tiền chi trả cho NCC	02	TK 111/112 đối ứng TK 331
Tiền chi trả cho NLĐ	03	TK 111/112 đối ứng TK 334
Tiền chi trả lãi vay	04	TK 111/112 đối ứng TK 335/341
Thuế TNDN đã nộp	05	TK 111/112 đối ứng TK 3334
LC thuần từ HĐKD	20	= 01 + 02 + 03 + 04 + 05 + ...

Phương pháp gián tiếp (Indirect Method)

Xuất phát từ LN trước thuế, điều chỉnh:

Chỉ tiêu	Mã	Ghi chú
LN trước thuế	01	Từ B02-DN (MS 50)
Điều chỉnh cho các khoản phi tiền mặt:
(+) Khấu hao TSCĐ	02	Cộng lại (không phát sinh tiền)
(+) Các khoản dự phòng	03	Cộng lại
(+/−) Lãi/lỗ chênh lệch tỷ giá	04
(+) Lãi vay (chi phí tài chính)	05	Cộng lại (đã trừ ở B02)
Điều chỉnh cho thay đổi vốn lưu động:
(−/+) Tăng/Giảm Phải thu	06	Tăng → trừ, Giảm → cộng
(−/+) Tăng/Giảm Hàng tồn kho	07	Tăng → trừ, Giảm → cộng
(+/−) Tăng/Giảm Phải trả	08	Tăng → cộng, Giảm → trừ
(−) Thuế TNDN đã nộp	09
LC thuần từ HĐKD	20

Khi nào dùng phương pháp nào?

• Trực tiếp: Dễ hiểu, nhưng yêu cầu phân tích sổ tiền mặt/TGNH chi tiết → phù hợp DN nhỏ
• Gián tiếp: Xuất phát từ LN, điều chỉnh → phù hợp DN lớn, được CPA ưa chuộng vì thấy rõ sự khác biệt giữa LN & tiền
• VAS 24 cho phép cả hai phương pháp; IFRS (IAS 7) khuyến khích trực tiếp nhưng thực tế đa số dùng gián tiếp

5.3 Ví dụ — Công ty Minh Phát (PP gián tiếp, phần HĐKD)

Chỉ tiêu	Số tiền (đ)
LN trước thuế	1.720.000.000
(+) Khấu hao TSCĐ	580.000.000
(+) Lãi vay	220.000.000
(−) Tăng phải thu KH	(350.000.000)
(−) Tăng hàng tồn kho	(420.000.000)
(+) Tăng phải trả NCC	280.000.000
(+) Tăng phải trả NLĐ	65.000.000
(−) Thuế TNDN đã nộp	(320.000.000)
LC thuần từ HĐKD	1.775.000.000

---

6. Thuyết minh BCTC (Notes to Financial Statements — Mẫu B09-DN)

6.1 Vai trò

Thuyết minh BCTC bổ sung thông tin mà các báo cáo tài chính khác không thể trình bày bằng số liệu đơn thuần:

• Giải thích chính sách kế toán DN áp dụng
• Cung cấp thông tin chi tiết cho từng chỉ tiêu quan trọng
• Trình bày cam kết, sự kiện sau ngày kết thúc kỳ kế toán, giao dịch với bên liên quan

6.2 Cấu trúc thuyết minh (theo TT200)

Phần	Nội dung
I	Đặc điểm hoạt động DN (ngành nghề, hình thức sở hữu, năm tài chính)
II	Kỳ kế toán, đồng tiền sử dụng
III	Chuẩn mực & chế độ kế toán áp dụng (VAS, TT200)
IV	Các chính sách kế toán chủ yếu
	— PP ghi nhận doanh thu
	— PP tính giá HTK (FIFO / Bình quân gia quyền)
	— PP khấu hao (Đường thẳng / Số dư giảm dần)
	— PP dự phòng nợ phải thu khó đòi
V	Thông tin bổ sung cho các khoản mục trên BCTC
	— Chi tiết TSCĐ: nguyên giá, khấu hao lũy kế, giá trị còn lại
	— Chi tiết HTK theo loại: nguyên liệu, hàng hóa, thành phẩm
	— Chi tiết phải thu / phải trả
	— Biến động Vốn chủ sở hữu
VI	Thông tin khác: cam kết tài chính, sự kiện sau BS date, giao dịch bên liên quan

---

7. Mối liên hệ giữa 4 Báo cáo Tài chính

                    ┌─────────────────────┐
                    │  B02-DN (KQKD)      │
                    │  LN sau thuế        │◄── Lợi nhuận tạo ra trong kỳ
                    └─────────┬───────────┘
                              │
           ┌──────────────────┼──────────────────┐
           ▼                  ▼                  ▼
  ┌────────────────┐  ┌──────────────┐  ┌───────────────┐
  │ B01-DN (CĐKT)  │  │ B03-DN (LCTT)│  │ B09-DN (TMBC) │
  │ TK 421 (LNST   │  │ Giải thích   │  │ Chi tiết chính│
  │ chưa PP) tăng  │  │ tại sao LN ≠ │  │ sách, phương  │
  │ = LN sau thuế  │  │ dòng tiền    │  │ pháp kế toán  │
  └────────────────┘  └──────────────┘  └───────────────┘

Liên kết	Giải thích
B02 → B01	LN sau thuế (MS 60 trên B02) → cộng vào TK 421 trên B01
B02 → B03	LN trước thuế (MS 50 trên B02) → điểm xuất phát PP gián tiếp
B01 → B03	Chênh lệch Tiền cuối kỳ − Tiền đầu kỳ trên B01 = LC thuần trên B03
B01, B02 → B09	Thuyết minh giải thích chi tiết các chỉ tiêu trên B01 & B02

Bẫy hay gặp

• Lãi nhưng hết tiền: B02 cho thấy LN dương, nhưng B03 cho thấy dòng tiền âm → DN đang "kẹt" vốn lưu động (phải thu tăng, HTK phình)
• Thiếu thuyết minh: B09 bỏ trống → kiểm toán viên sẽ đưa ý kiến loại trừ

---

8. Demo: Closing Entries từ Bảng CĐPS

8.1 Bảng Cân đối Phát sinh — Trước kết chuyển

Công ty TNHH Minh Phát — 31/12/2025 (đơn vị: triệu đồng)

TK	Tên TK	Dư Nợ ĐK	Dư Có ĐK	PS Nợ	PS Có	Dư Nợ CK	Dư Có CK
111	Tiền mặt	200		8.500	7.920	780
112	TGNH	600		15.200	14.350	1.450
131	Phải thu KH	800		18.500	17.650	1.650
152	Nguyên liệu	150		3.200	3.050	300
156	Hàng hóa	500		11.800	11.340	960
211	TSCĐ hữu hình	4.200		800	0	5.000
214	Hao mòn TSCĐ		1.200	0	580		1.780
242	CP trả trước DH	180		0	60	120
331	Phải trả NCC		650	14.800	15.230		1.080
334	Phải trả NLĐ		120	2.850	2.935		205
3334	Thuế TNDN		0	320	344		24
338	Phải trả khác		80	1.200	1.265		145
341	Vay dài hạn		1.500	300	0		1.200
411	Vốn đầu tư CSH		3.000	0	500		3.500
421	LNST chưa PP		80	0	0		80
511	DT bán hàng				18.500		18.500
515	DT tài chính				85		85
521	Giảm trừ DT			300		300
632	Giá vốn HB			12.740		12.740
635	CP tài chính			220		220
641	CP bán hàng			1.650		1.650
642	CP QLDN			1.980		1.980
711	TN khác				55		55
811	CP khác			30		30
821	CP thuế TNDN			344		344

8.2 Bút toán Closing

(1) Kết chuyển doanh thu:

Nợ TK	Có TK	Số tiền
511	911	18.500
515	911	85
711	911	55
		Tổng Có 911: 18.640

(2) Kết chuyển giảm trừ DT:

Nợ TK	Có TK	Số tiền
911	521	300

(3) Kết chuyển chi phí:

Nợ TK	Có TK	Số tiền
911	632	12.740
911	635	220
911	641	1.650
911	642	1.980
911	811	30
911	821	344
		Tổng Nợ 911: 17.264

(4) Xác định KQKD:

$$\text{LN}=18.640-(300+17.264)=18.640-17.264=1.376\text{ (triệu đồng)}$$

LN dương → Lãi:

Nợ TK	Có TK	Số tiền
911	421	1.376

→ TK 421 sau kết chuyển: Dư Có $=80+1.376=1.456$ triệu đồng.

---

9. Lập BCTC năm — Công ty TNHH Minh Phát

9.1 Báo cáo KQKD (B02-DN) — Năm 2025

Chỉ tiêu	Mã	Số tiền (tr.đ)
Doanh thu BH & CCDV	01	18.500
Các khoản giảm trừ DT	02	(300)
Doanh thu thuần	10	18.200
Giá vốn hàng bán	11	(12.740)
Lợi nhuận gộp	20	5.460
DT hoạt động tài chính	21	85
CP tài chính	22	(220)
CP bán hàng	25	(1.650)
CP QLDN	26	(1.980)
LN thuần từ HĐKD	30	1.695
Thu nhập khác	31	55
Chi phí khác	32	(30)
LN trước thuế	50	1.720
CP thuế TNDN (20%)	51	(344)
LN sau thuế	60	1.376

9.2 Bảng CĐKT (B01-DN) — 31/12/2025

Chỉ tiêu	Mã	31/12/2025	01/01/2025
A. TÀI SẢN NGẮN HẠN	100	5.140	2.250
Tiền mặt	111	780	200
TGNH	112	1.450	600
Phải thu KH	131	1.650	800
Nguyên liệu	152	300	150
Hàng hóa	156	960	500
B. TÀI SẢN DÀI HẠN	200	3.340	3.180
TSCĐ hữu hình (NG)	221	5.000	4.200
Hao mòn lũy kế	222	(1.780)	(1.200)
CP trả trước DH	261	120	180
TỔNG TÀI SẢN	270	8.480	5.430
C. NỢ PHẢI TRẢ	300	2.654	2.350
Phải trả NCC	311a	1.080	650
Phải trả NLĐ	311b	205	120
Thuế & các khoản phải nộp NN	311c	24	0
Phải trả khác	311d	145	80
Vay dài hạn	338	1.200	1.500
D. VỐN CHỦ SỞ HỮU	400	5.826	3.080
Vốn đầu tư CSH	411	3.500	3.000
Vốn khác (*)		870	0
LNST chưa phân phối	421	1.456	80
TỔNG NGUỒN VỐN	440	8.480	5.430

$$\boxed{{\displaystyle 8.480=8.480✓}}$$

Kiểm tra cân đối: Tổng Tài sản = Tổng Nguồn vốn = 8.480 triệu đồng ✓

---

10. Tổng kết & Checklist

Checklist khóa sổ cuối năm

• [ ] Đối chiếu sổ chi tiết — Sổ Cái
• [ ] Đối chiếu công nợ 131/331 (biên bản xác nhận)
• [ ] Kiểm kê TSCĐ, HTK
• [ ] Bút toán điều chỉnh (khấu hao, phân bổ, dự phòng)
• [ ] Kết chuyển DT → TK 911
• [ ] Kết chuyển CP → TK 911
• [ ] Xác định KQKD → TK 421
• [ ] Lập B02-DN (KQKD)
• [ ] Lập B01-DN (CĐKT) — Kiểm tra Mã 270 = Mã 440
• [ ] Lập B03-DN (LCTT) — Kiểm tra Tiền cuối kỳ khớp B01
• [ ] Lập B09-DN (Thuyết minh)
• [ ] Ban GĐ ký duyệt, nộp cơ quan thuế trong 90 ngày

Bảng tóm tắt nhanh

Báo cáo	Nguồn dữ liệu	Trình bày	Kiểm tra chéo
B01-DN	Số dư cuối kỳ	Thời điểm (31/12)	TS = NV
B02-DN	Phát sinh trong kỳ	Kỳ (01/01–31/12)	LNST → TK 421
B03-DN	Phân tích dòng tiền	Kỳ (01/01–31/12)	Tiền CK = B01
B09-DN	Chính sách + chi tiết	Mô tả & bảng biểu	Bổ sung B01, B02

Buổi tiếp theo

Buổi 9 — Phân tích BCTC: Các chỉ số tài chính (ROE, ROA, chỉ số thanh khoản, đòn bẩy) và đọc hiểu BCTC thực tế.