🏆 Tiêu chuẩn Buổi 11: Risk Management Standards

"The essence of risk management lies in maximizing the areas where we have some control over the outcome while minimizing the areas where we have absolutely no control." — Peter Bernstein

---

1. CFA Level I — Risk Management

1.1 LOS liên quan (Learning Outcome Statements)

CFA Level I bao gồm Risk Management trong phần Portfolio Management và Derivatives:

LOS	Nội dung	Áp dụng Buổi 11
PM — Risk & Return	Phân loại systematic vs unsystematic risk	Phần 1: Risk Classification
PM — Portfolio Risk	Portfolio σ, diversification, correlation	Phần 2: VaR concepts
Derivatives — Forwards/Futures	Pricing, payoff, hedging application	Phần 3: Derivatives
Derivatives — Options	Call/Put, payoff diagrams, put-call parity	Phần 3: Options
Derivatives — Swaps	IRS structure, currency swap	Phần 3: Swaps
Corporate Issuers — Risk	Enterprise risk management framework	Phần 5: CFO RM

1.2 Key Concepts theo CFA

Systematic vs. Unsystematic Risk:

$$\text{Total Risk}=\text{Systematic Risk}+\text{Unsystematic Risk}$$

• Systematic (Market) Risk: Không thể loại bỏ bằng diversification (β risk) — FX, interest rate, market crash
• Unsystematic (Specific) Risk: Có thể loại bỏ bằng diversification — fraud, management failure

Risk-Return Trade-off:

$$E(R_i)=R_f+{\beta }_i\times [E(R_m)-R_f]$$

→ Chỉ systematic risk được compensated (trả phí) trên thị trường.

1.3 CFA Level II — Derivatives & Risk

Chủ đề CFA L2	Chi tiết	Áp dụng
Derivative Valuation	Pricing forwards, futures, options	Hiểu giá trị hedge instruments
Risk Management Applications	Hedging equity, FX, interest rate	Phần 4: Hedging Applications
Credit Derivatives	CDS (Credit Default Swap) basics	Phần 1: Credit Risk
Dynamic Hedging	Delta hedging, rebalancing	Advanced hedging concepts

---

2. Basel III — Capital Requirements Framework

2.1 Tổng quan Basel

Basel Committee on Banking Supervision (BCBS) — trực thuộc BIS — thiết lập chuẩn risk management cho ngân hàng toàn cầu.

Phiên bản	Năm	Focus chính
Basel I	1988	Minimum capital requirements (8% CAR)
Basel II	2004	3 Pillars: Capital, Supervision, Disclosure
Basel III	2010	Post-GFC: higher capital, liquidity, leverage
Basel III.1	2023	Standardized approaches, output floors

2.2 Ba Trụ cột Basel III

Trụ cột 1: Minimum Capital Requirements

$$\text{Capital Adequacy Ratio (CAR)}=\frac{\text{Tier 1 + Tier 2 Capital}}{\text{Risk-Weighted Assets}}\ge 8\mathrm{\%}$$

Capital phải đủ để chịu được thua lỗ từ 3 loại rủi ro:

Loại rủi ro	Cách tính RWA	VaR liên quan
Credit Risk	Standardized / IRB Approach	PD × LGD × EAD
Market Risk	FRTB: Standardized / IMA	Trading book VaR, ES
Operational Risk	Basic Indicator / Standardized	Loss distribution

Trụ cột 2: Supervisory Review (SREP)

• Ngân hàng phải có Internal Capital Adequacy Assessment Process (ICAAP)
• Stress testing bắt buộc: scenarios do regulator đưa ra
• Concentration risk, interest rate risk in banking book (IRRBB)

Trụ cột 3: Market Discipline

• Disclosure requirements: công bố risk exposure, capital adequacy
• Transparency → thị trường giám sát ngân hàng hiệu quả hơn
• VaR disclosure: ngân hàng phải báo cáo VaR metrics

2.3 VaR trong Basel

Basel quy định ngân hàng phải tính Market Risk Capital dựa trên VaR:

Metric	Basel II/III	Basel III.1 (FRTB)
Measure	VaR 99%, 10-day	Expected Shortfall 97.5%
Multiplier	3× (minimum)	Varies by desk
Back-testing	250 trading days	Enhanced validation
Stressed VaR	VaR in stressed period	Included in ES

$$\text{Market Risk Capital}=max(Va{R}_{t-1},m_c\times \frac{1}{60}\sum _{i=1}^{60}Va{R}_i)+\text{Stressed VaR component}$$

Trong đó $m_c\ge 3$ là multiplier (tăng nếu back-test fail).

2.4 Basel III tại Việt Nam

Quy định	Chi tiết
Thông tư 41/2016/TT-NHNN	CAR theo Basel II, áp dụng từ 2020
Thông tư 22/2019/TT-NHNN	Tỷ lệ an toàn vốn, giới hạn cấp tín dụng
Lộ trình Basel III	SBV yêu cầu Big 4 banks áp dụng Basel III từ 2025
CAR thực tế	VCB ~12%, TCB ~15%, VPB ~14% (2023)

---

3. COSO ERM 2017 — Enterprise Risk Management

3.1 COSO là gì?

Committee of Sponsoring Organizations of the Treadway Commission (COSO) — tổ chức thiết lập framework kiểm soát nội bộ và quản lý rủi ro doanh nghiệp.

3.2 COSO ERM 2017 Framework

"Enterprise Risk Management — Integrating with Strategy and Performance"

5 Components, 20 Principles:

Component	Principles	Áp dụng CFO
1. Governance & Culture	Risk oversight, Operating structure, Culture	Board thiết lập risk appetite
2. Strategy & Objective-Setting	Analyze business context, Define risk appetite, Formulate objectives	RM gắn vào chiến lược
3. Performance	Identifies risk, Assesses severity, Prioritizes, Implements responses	Day-to-day risk management
4. Review & Revision	Assesses substantial change, Reviews risk & performance	Quarterly risk review
5. Information, Communication & Reporting	Leverages IT, Communicates risk, Reports on risk/culture/performance	Risk dashboard, Board reporting

3.3 Risk Response Strategies (COSO)

Strategy	Mô tả	Ví dụ
Accept	Chấp nhận rủi ro, không hành động	Rủi ro nhỏ, cost to mitigate > impact
Avoid	Loại bỏ hoạt động tạo rủi ro	Rút khỏi thị trường quá rủi ro
Reduce	Giảm probability hoặc impact	Internal controls, diversification
Share	Chuyển rủi ro cho bên khác	Insurance, hedging, outsourcing

3.4 COSO vs. Basel vs. ISO

Tiêu chí	COSO ERM	Basel III	ISO 31000
Scope	All enterprises	Banks/Financial institutions	All organizations
Focus	Strategy + Risk	Capital + Regulation	Process + Framework
Mandatory?	Best practice	Regulatory requirement	Best practice
Risk types	All risks	Credit, Market, Operational	All risks
Adoption	US-centric, global	Global banking	Global, all industries

---

4. ISO 31000:2018 — Risk Management Guidelines

4.1 Framework

ISO 31000 cung cấp principles, framework, và process cho risk management:

8 Principles:

1. Integrated — tích hợp vào mọi hoạt động
2. Structured and comprehensive — có hệ thống
3. Customized — phù hợp context doanh nghiệp
4. Inclusive — stakeholder participation
5. Dynamic — responsive to change
6. Best available information — dựa trên data tốt nhất
7. Human and cultural factors — văn hóa rủi ro
8. Continual improvement — liên tục cải thiện

4.2 Risk Management Process (ISO 31000)

Establish Context → Risk Identification → Risk Analysis → Risk Evaluation → Risk Treatment
         ↑                                                                        ↓
         ←────────────── Monitor & Review ←────────────────────────────────────────
         ←────────────── Communication & Consultation ←────────────────────────────

Bước	Mô tả	Output
Establish Context	Xác định scope, criteria, stakeholders	Risk criteria matrix
Risk Identification	Liệt kê tất cả rủi ro có thể	Risk register
Risk Analysis	Đánh giá probability × impact	Risk heat map
Risk Evaluation	So sánh vs. risk criteria → prioritize	Priority list
Risk Treatment	Chọn response: avoid/reduce/share/accept	Treatment plan

---

5. Altman Z-Score — Liên kết Buổi 3

5.1 Công thức

$$Z=1.2X_1+1.4X_2+3.3X_3+0.6X_4+1.0X_5$$

Variable	Formula	Ý nghĩa
$X_1$	Working Capital / Total Assets	Liquidity
$X_2$	Retained Earnings / Total Assets	Profitability (cumulative)
$X_3$	EBIT / Total Assets	Operating efficiency
$X_4$	Market Cap / Total Liabilities	Solvency
$X_5$	Revenue / Total Assets	Asset utilization

5.2 Interpretation

Z-Score	Zone	Ý nghĩa
Z > 2.99	Safe Zone 🟢	Rủi ro phá sản thấp
1.81 < Z < 2.99	Grey Zone 🟡	Cần theo dõi
Z < 1.81	Distress Zone 🔴	Rủi ro phá sản cao

5.3 Ứng dụng trong Risk Management

• Credit Risk Assessment: Đánh giá khách hàng/đối tác trước khi cấp tín dụng
• Early Warning: Monitor Z-Score quarterly → phát hiện sớm deterioration
• Portfolio Risk: Tính Z-Score cho portfolio companies → concentration risk

Ví dụ HPG:

Năm	Z-Score ước tính	Zone	Comments
2020	3.5	🟢 Safe	Lợi nhuận tốt, leverage vừa phải
2021	4.2	🟢 Safe	Super cycle — lãi kỷ lục
2022	2.3	🟡 Grey	Lợi nhuận giảm mạnh, nợ Dung Quất
2023	2.5	🟡 Grey	Phục hồi nhẹ

---

6. Tổng hợp: Standards áp dụng cho CFO

Scenario	Standard phù hợp	Công cụ
Đánh giá rủi ro tổng thể DN	COSO ERM 2017	Risk Register, Heat Map
Tính capital requirement (ngân hàng)	Basel III	VaR, CAR
Xây dựng RM process	ISO 31000	Risk Management Process
Đánh giá counterparty credit risk	Altman Z-Score	Z-Score calculation
Thi CFA	CFA Curriculum	Risk-Return, CAPM, Derivatives
Hedge FX/Commodity exposure	Market practice	VaR + Derivatives pricing

---

📚 Tham khảo

Nguồn	Chi tiết
CFA Institute	CFA Level I/II Curriculum — Derivatives & Risk Management
Basel Committee	Basel III: A Global Regulatory Framework (bcbs.org)
COSO	Enterprise Risk Management 2017 (coso.org)
ISO	ISO 31000:2018 — Risk Management Guidelines
Damodaran	Country Risk Premium datasets (annual update)
Jorion, P.	Value at Risk — McGraw-Hill (textbook chuẩn)

---

🧭 Điều hướng

Nội dung	Link
📘 Bài học chính	Quản lý Rủi ro
📝 Blog	VaR — Con số JP Morgan phát minh
🧠 Case Study	Southwest Airlines · HPG · LTCM
🛠 Workshop	Risk Assessment — HPG Exposure
🎮 Mini Game	Risk Manager Simulator