Appearance
EV/EBITDA: Con số kỳ diệu mà mọi banker đều nhìn
Buổi 06 — Blog
2 giờ sáng tại văn phòng Investment Banking
Đồng hồ điểm 2:00 AM. Cốc cà phê thứ tư đã nguội ngắt trên bàn. Minh — IB analyst năm nhất tại một bulge bracket bank — đang cắm cúi xây comparable company analysis cho một thương vụ M&A trị giá $2 tỷ.
Trên màn hình Excel, 12 tab đang mở. Nhưng tab quan trọng nhất chỉ có một bảng: Comp Table.
Comp Table — "Vũ khí bí mật" của mọi analyst
Comp table nhìn đơn giản: một bảng liệt kê các công ty tương tự, kèm theo multiples. Nhưng đơn giản không có nghĩa là dễ.
Minh bắt đầu với 5 công ty peer trong ngành logistics:
| Company | EV ($M) | EBITDA ($M) | EV/EBITDA | P/E | EV/Revenue |
|---|---|---|---|---|---|
| Peer A | 8,500 | 1,200 | 7.1x | 15.2x | 1.8x |
| Peer B | 12,300 | 1,650 | 7.5x | 18.1x | 2.1x |
| Peer C | 6,200 | 950 | 6.5x | 13.8x | 1.5x |
| Peer D | 9,800 | 1,100 | 8.9x | 22.3x | 2.4x |
| Peer E | 7,400 | 1,050 | 7.0x | 16.5x | 1.9x |
| Median | 7.1x | 16.5x | 1.9x |
Con số 7.1x EV/EBITDA — đó là "magic number" mà Managing Director sẽ hỏi đầu tiên sáng mai.
Tại sao EV/EBITDA chứ không phải P/E?
Minh nhớ lại lần đầu tiên VP (Vice President) giải thích:
"P/E bị distort bởi capital structure. Hai công ty cùng EBITDA $100M, nhưng một công ty all-equity, một công ty 80% debt — P/E sẽ khác nhau hoàn toàn. EV/EBITDA thì không."
Hãy xem ví dụ cụ thể:
| Metric | Company X (Low Leverage) | Company Y (High Leverage) |
|---|---|---|
| EBITDA | $100M | $100M |
| Interest Expense | $5M | $40M |
| EBT | $95M | $60M |
| Tax (25%) | $23.75M | $15M |
| Net Income | $71.25M | $45M |
| Equity Value | $1,000M | $600M |
| P/E | 14.0x | 13.3x |
| EV | $1,200M | $1,200M |
| EV/EBITDA | 12.0x | 12.0x |
"Nhưng chờ đã — Tech thì sao?"
Vào năm 2020–2021, mùa Tech IPO bùng nổ, Minh chứng kiến một hiện tượng khác. Các công ty SaaS (Software-as-a-Service) đang lỗ — EBITDA âm, Net Income âm. Vậy dùng multiple nào?
EV/Revenue — đó là câu trả lời.
| SaaS Company | EV ($B) | Revenue ($B) | EBITDA | EV/Revenue |
|---|---|---|---|---|
| Snowflake (IPO 2020) | $70 | $0.6 | Lỗ | 117x |
| Datadog | $40 | $1.0 | Lỗ | 40x |
| CrowdStrike | $35 | $0.9 | Lỗ nhẹ | 39x |
Rule of 40 trong SaaS:
Công ty nào đạt Rule of 40 → thị trường sẵn sàng trả premium rất cao.
Bài học từ phòng deal room
Bài học 1: Multiple chỉ là điểm bắt đầu
Multiple cho bạn một range. Nhưng deal cuối cùng phụ thuộc vào:
- Synergies mà acquirer kỳ vọng
- Bidding competition — bao nhiêu người mua?
- Seller's leverage — người bán có gấp không?
Bài học 2: Garbage in, garbage out
Nếu peer group sai → multiples sai → valuation sai. Chọn peer là nghệ thuật, không phải khoa học.
3 sai lầm phổ biến:
- Chọn peer chỉ vì "cùng ngành" mà bỏ qua quy mô và growth profile
- Dùng trailing multiples khi lẽ ra nên dùng forward multiples
- Không calendarize — các peers có fiscal year-end khác nhau
Bài học 3: Đừng quên sanity check
Nếu implied price ra gấp 3 lần giá hiện tại → peer group có vấn đề, hoặc target đang bị market mispricing, hoặc bạn nhập sai số.
Kết lại — về con số 7.1x
Sáng hôm sau, Managing Director nhìn slide và hỏi:
"7.1x — so với historical average ngành thế nào?"
Minh đã chuẩn bị sẵn: "Trung vị 5 năm là 7.8x, hiện tại đang trade ở mức discount ~9%. Nếu dùng forward EBITDA, multiple giảm xuống 6.3x do kỳ vọng tăng trưởng 12% YoY."
MD gật đầu. Con số kỳ diệu đã được approved.
Takeaway: EV/EBITDA là "ngôn ngữ chung" (common language) của Investment Banking. Hiểu nó không chỉ là biết công thức — mà là biết tại sao nó quan trọng, khi nào nó không đáng tin, và cách dùng nó để kể một câu chuyện valuation.